Monsanto và cuộc móc ngoặc xuyên biên giới (kỳ 1): Giấc mơ “nhẹ như bông”

bởi tuonglaivietnam

Một cánh đồng bông

Tác giả: T.NGUYÊN – SƠN HÀ (Theo A. Times )
Nguồn: Tuoitre.com.vn

TT – Monsanto, tập đoàn kinh doanh và sản xuất nông sản khổng lồ có trụ sở chính tại Mỹ, đang bị khởi tố với tội danh đưa hối lộ. Tập đoàn này đã tung tiền ra mua nhiều quan chức ở một quốc gia xa xôi, rồi quay lưng bỏ đi sau khi đẩy người nông dân nước này rơi vào cảnh bần cùng.
Một câu chuyện đau lòng, nhưng cũng là một bài học không chỉ riêng cho những người trong cuộc…
Một ngày giữa năm 2000, thành phố Sulawesi, Indonesia bỗng nhộn nhịp hẳn lên với thông tin có nhà đầu tư nước ngoài đến chuẩn bị hợp tác sản xuất những sản phẩm nông sản xuất khẩu. Thành phố nghèo ven biển quanh năm chỉ biết có đánh cá, trồng lúa cùng dăm loại nông sản khác như bừng lên một sức sống mới.
Chuyên gia nhiều quốc tịch sau đó đã đến cùng với những thành viên văn phòng đại diện của Monsanto tại Jakarta để bàn bạc với người dân nơi đây kế hoạch phát triển thị trường cây bông biến đổi gen. Những hình ảnh giới thiệu cùng một chiến lược hỗ trợ, tiêu thụ trọn gói của một”đại gia”có chi nhánh khắp nơi trên thế giới làm bừng lên khát vọng đổi đời của họ.
Cây bông thấp nhưng trĩu nặng những quả căng phồng, bật ra những lọn bông trắng muốt có khả năng kháng sâu bệnh, không phải lo chuyện thuốc men bảo dưỡng cũng như kênh phân phối… Một tương lai được vẽ ra hết sức thuận lợi. Người dân phía nam đảo Sulawesi ngoan ngoãn phá đi những thửa ruộng, mảnh vườn của ông bà mình, vét đến những đồng tiền dành dụm cuối cùng mua hạt giống, phân bón và bắt đầu chờ đợi…
Cây phát triển tốt, kết quả thu hoạch vượt ngoài sức mong đợi của người trồng. Phép lạ”biến đổi gen”thật sự có hiệu quả. Và người tiêu dùng tỏ ra rất ưa thích những sản phẩm chế biến từ các cây bông này. Người ta tin, và diện tích trồng bông biến đổi gen ngày một lan rộng ra. Monsanto phất cờ tiến lên.
Một dự án phát triển 20.000ha bông biến đổi gen tại đảo Sulawesi được soạn thảo và được đặt lên bàn của các nhà chức trách Indonesia. Với những số liệu và cứ liệu thuyết phục, việc ký duyệt dự án chỉ còn mang tính hình thức mà thôi.
Nhưng sự phát triển của cây bông biến đổi gen từ đảo Sulawesi cũng kéo theo một loạt phản ứng mạnh mẽ của các nhà khoa học. Bởi vì cho đến thời điểm ấy chưa ai có thể kiểm soát được toàn bộ những hệ quả môi trường cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe con người mà những sản phẩm biến đổi gen có thể gây ra.
Nhiều tổ chức phi chính phủ, trong đó có tổ chức quốc tế”Bạn bè của thế giới”cương quyết đòi Monsanto ngưng ngay việc phát triển cây biến đổi gen vì cho rằng có tác động rất xấu đến môi trường xung quanh.
Ngay chính bộ trưởng Bộ Môi trường Indonesia thời điểm này là ông Sony Keraf cũng gửi cảnh báo tới chi nhánh của Monsanto tại Indonesia yêu cầu dừng ngay việc sản xuất bông biến đổi gen vì theo qui định của nước này, việc phân phối các sản phẩm nông nghiệp đều phải có một bản đánh giá tác động môi trường mà sản phẩm đó tạo ra.

"Một vụ mùa thành công hơn sẽ giúp cuộc sống gia đình nhà nông hạnh phúc hơn"- Thông điệp được quảng bá trên trang chủ của Monsanto đã làm nhiều nông dân Indonesia tin tưởng và chuốc lấy hoàn cảnh bi đát
Những động thái gay gắt này cuối cùng đã có kết quả. Dự án 20.000ha cây bông biến đổi gen bị phá sản.
Điều đau nhất là quyết định hủy dự án được đưa ra chỉ vài giờ trước khi Chính phủ Indonesia đặt bút ký vào thỏa thuận, vốn đã được sắp xếp đâu vào đấy từ rất lâu. Giấc mơ bành trướng thị trường bông của Monsanto chấm dứt.
Đúng năm tháng sau, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp Indonesia Bungaran Saragih ký một nghị định, cho phép Monsanto được kinh doanh một số lượng hạn chế bông biến đổi gen từ một dự án thí điểm ở Sulawesi.
Tuy nhiên, cái gọi là”dự án thí điểm”này không nhỏ tí nào vì chỉ vài ngày sau đó, một kiện hàng gồm 40 tấn hạt giống bông biến đổi gen được chuyển đến thành phố đảo này một cách ồ ạt. Nhiều nguồn tin cho biết giống được mang thẳng từ Nam Phi đến sân bay Makassar và một lực lượng xe tải có vũ trang nhận nhiệm vụ chuyển số hạt giống này đến nơi cần đến.
Sự kiện này một lần nữa làm các nhà môi trường học căm phẫn. Họ tìm cách liên kết nhau và tập hợp thành một nguyên đơn gồm 72 tổ chức phi chính phủ, khởi kiện Công ty Monsanto ra tòa án trung ương. Đây là một trong những vụ kiện tụng ồn ào và tốn nhiều giấy mực của báo chí trong cũng như ngoài nước Indonesia, kéo dài từ tháng 6-2001 đến tận tháng 3-2002 với những pha tranh luận nảy lửa giữa khoa học và kinh tế học.
Một sự kiện thú vị được ghi lại trong khoảng thời gian này là song song với tin tường thuật các phiên tòa, báo chí nước này bắt đầu đưa tin về hàng trăm hecta cây bông biến đổi gen đang bị tấn công bởi một loài sâu mà nhà cung cấp cam kết đã khống chế hoàn toàn. Sự việc bắt đầu nghiêng về phía bất ổn cho Monsanto, nhưng chỉ là tòa án dư luận.
Một bất ngờ, tưởng là cuối cùng, là đến cuối năm 2003 Monsanto tuyên bố chấm dứt kế hoạch phát triển cây bông biến đổi gen tại đảo quốc Indonesia. Kéo theo quyết định này là một chiến dịch”rút quân”khá rầm rộ, chóng vánh.
Monsanto rút đi, chỉ còn lại những cánh đồng bông biến đổi gen nham nhở và những mảnh đời nông dân úa tàn: toàn bộ gia sản và tương lai của gia đình họ đã biến thành một mớ cây bông mà đến giờ không biết phải làm gì với nó.
T.NGUYÊN – SƠN HÀ (Theo A. Times )
—————–
* Kỳ tới: Những chiêu thức của bóng đêm

Nhãn:

Trả lời

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d người thích bài này: